X

Za vaš uređaj je
dostupna aplikacija

latinica  ћирилица
13/05/2018 |  11:22 ⇒ 11:30 | Autor: RTRS

Od kada Srbi koriste prezimena

Prezime ili porodično ime, rođenjem nasljeđujemo od predaka. Uz ime koje nam daju na rođenju i koje predstavlja našu ličnost i nas same, prezime označava porijeklo, korijene i tradiciju.
Srpska porodica (Foto:volimsrbiju.com) -
Srpska porodica (Foto:volimsrbiju.com)

Prezime je nastalo u drugoj polovini 14. vijeka. Srpska prezimena su uglavnom nastajala tako što se nastavak -ić, -ev ili -ov dodavao imenu oca, majke, djeda ili nekoj drugoj osnovi.

Kod Srba su najčešće prezimena nastajala na osnovu imena očeva, ali je dosta i onih koja su vezana za zanimanja, lične osobine, nadimke, mjesto porijekla... Mnogi su, pri doseljavanju u nove srezove (opštine), morali da mijenjaju vlastito prezime i uzmu ono koje im sreski načelnik dodijeli.

Korišćenje prezimena ustalilo se u srpskom narodu tek u 18. vijeku, a do tada je prošlo kroz nekoliko faza. Prije nastanka prezimena bio je rasprostranjen običaj da se uz ime dodaje naziv plemena iz kojeg se potiče. Zatim su korišćeni tzv. patronimi, izvedeni iz imena očeva – od Ivana su nastali Ivanovići, od Marka Markovići, od Petra Petrovići itd.

Načini na koji su nastajala su razni, a evo nekih od njih:

1) po ocu (najčešće) – Branković, Nenadović, Vukašinović itd.;

2) po plemenu – Bodrić, Drobnjak, Vasojević itd.;

3) po zvanju – Kapetanović, Popović, Vojvodić itd.;

4) po zanimanju – Čobanović, Kovačević, Zlatarević itd.;

5) po nadimku – Kurjaković, Surla, Zatezalo itd.;

6) po osobinama – Glavonjić, Lepojević, Mudrinić itd.;

7) po mestu porekla – Dobrnjac, Glamočanin, Lučanin itd.

Zanimljivo je i korišćenje nadimaka, koje svako u Srbiji dobije od malih nogu, pa nekad i zamijeni ime, te osobe uglavnom svi znaju po njemu, a ne po imenu. Takođe, ljudi su oduvijek živjeli u zajednicama koje su imale svoja imena. Često se dešavalo da kad neko pređe u drugu zajednicu, u njoj dobije kao nadimak ime zajednice iz koje je došao. Tako se iz nadimka razvilo prezime kao dodatak imenu.

Većina porodica u Srbiji nosi prezime po nekom od svojih predaka iz 19. vijeka. Uzrok ovoj pojavi leži u činjenici da su se prezimena u Srbiji do druge polovine 19. vijeka mijenjala iz generacije u generaciju, tako da je većina stanovništva nosila prezime po imenu oca. Tako se dešavalo da u jednoj kući tri različite generacije imaju tri različita prezimena. U to vrijeme, stara, rodovska prezimena bila su mahom u manjini. Godine 1851. knez Aleksandar Karađorđević je doneo ukaz o nepromjenljivosti prezimena, čime je u većoj mjeri zaustavljen proces mijenjanja istih.

Prisjetimo se nekih naših velikana iz istorije, koji su promijenili prezimena:

-Knjaz Miloš Obrenović rođen je kao Miloš Teodorović, a 1810. god. uzeo je prezime po imenu svog djeda Obrena;

Nasljednici velikog Karađorđa Petrovića danas se prezivaju Karađorđević;

-U daljoj prošlosti, Nemanjići su lozu nazvali po velikom županu Stefanu Nemanji;

-Dalja loza Lazarevića nastala je od kneza Lazara Hrebeljanovića itd;

 

Izvor:volimsrbiju.com