X

Za vaš uređaj je
dostupna aplikacija

latinica  ћирилица
17/03/2016 |  19:36 | Izvor: Večernje novosti

Dijabetes u trudnoći

Šećerna bolest mora da se drži pod kontrolom da bi se spriječile posljedice po majku i plod...
Trudnica (Foto: Foter/Trevor Bair) -
Trudnica (Foto: Foter/Trevor Bair)

Želja za potomstvom kod mnogih žena toliko je jaka, pa i kada nisu dobrog zdravlja, svjesno ulaze u rizičnu trudnoću. Spremne su na brojne žrtve kako bi se ostvarile kao majke. Ne odustaju ni zbog ozbiljnih bolesti, koje su hronične ili se javljaju tokom graviditeta, a dijabetes je jedna od njih. Ako se ne kontroliše u trudnoći, može da dovede do ozbiljnih problema kod majke i bebe.

"Dijabetes ili šećerna bolest je hronični poremećaj metabolizma glukoze, koji dovodi do poremećaja metabolizma masti i proteina. Uzrok je genetski faktor, razni štetni činioci, loši uslovi života, a posljedica je apsolutan ili relativan nedostatak insulina. Ako se ne liječi, progresivno oštećuje krvne sudove, dolazi do poremećaja rada bubrega, srca, očiju, nerava Trudnice mogu da imaju dva oblika dijabetesa, hronični sa kojima ulaze u trudnoću i gestacijski koji se javlja kao posljedica graviditeta i traje koliko i drugo stanje. Trudnički dijabetes je posljedica hormonskog disbalansa i nestaje čim se hormoni vrate na normalan nivo. Zato je važno da se bolest na vrijeme otkrije i primjeni odgovarajuća terapija. Lijek izbora u trudnoći je insulin, podijeljen u više doza. Oralni antidijabetici su kontraindikovani, mogu da dovedu do anomalija kod ploda. Ipak, bez obzira na pozitivan ishod liječenja trudničkog dijabetesa, ove žene u kasnijem dobu češće oboljevaju od dijabetesa tipa dva", objašnjava specijalista ginekologije i akušerstva dr Aleksandar Ćetković, iz Instituta za onkologiju i radiologiju Srbije.

* Koliko je rizična trudnoća kod žena koje imaju dijabetes?

- Dijabetes prije trudnoće, pregestacijski, ima 0,2 do 0,3 procenata trudnica. Može da uzrokuje komplikacije kod majke i ploda, ali to zavisi od težine i dužine bolesti, kao i uspjeha terapije u postizanju normalnih vrijednosti glikemije pre i tokom trudnoće. Vrlo je važno da u periodu začeća glikemija bude dobra, da ne bi došlo do neželjenog ishoda trudnoće. Od ključne je važnosti i program planiranje začeća, koji podrazumijeva da je partner spreman da vodi računa o bolesti partnerke.

* Kako se normalizuje glikemija?

- Suština je da se prilikom začeća postigne idealan nivo šećera, odnosno najbliži idealnom, uz primjenu insulinske pumpe, koja se ne koristi samo za vrijeme trudnoće već i kada se završi. Primjena insulinskih pumpi omogućava da se šećer kreće u željenom nivou, tako da se negativne posljedice smanjuju na nivo zdravih trudnica, majka i plod su sigurniji. Na ovaj način mogu da se kontrolišu i komplikacije do kojih dovodi dijabetes, prije svega bolesti srca i krvnih sudova, bubrega, retine oka. Pojava eklampsije je takođe ozbiljan problem u trudnoći, u pitanju je povišen krvni pritisak koji može da uzrokuje krvarenje i gubitak ploda.

* Koje žene su u rizičnoj grupi za pojavu trudničkog dijabetesa?

- Češće se javlja kod starijih trudnica, koje imaju više od 40 godina, kao i gojaznih, ali i onih koje su u prethodnim trudnoćama rodile bebe teže od četiri kilograma. Tu su i osobe koje u užoj familiji imaju dijabetičare, zatim žene koje su imale više spontanih pobačaja, prijevremeni porođaj ili mrtvorođeni plod. U laboratorijskim analizama bi trebalo biti oprezan, jer se javlja glikozurija, šećer u mokraći, ili se ultrazvučnim pregledom ustanovi da je plod veći nego što bi trebalo u toj fazi trudnoće. Velika posteljica i povećana količina plodove vode su takođe znaci upozorenja. I kod višestrukih trudnoća postoji rizik od gestacijskog dijabetesa.

* Kako se liječe trudnice kada se dijabetes potvrdi?

- Trudnoća sa dijabetesom je trudnoća visokog rizika i zahtijeva intenzivan ljekarski nadzor. On se sprovodi u bolničkim uslovima, što podrazumijeva hospitalizaciju jednom mjesečno, kada se rade rutinski i visokospecijalizovani laboratorijski i ultrazvučni pregledi. Osim krvne slike, provjerava se funkcija bubrega, vrijednost nivoa šećera na prazan želudac i dva sata poslije uzimanja hrane. Radi se urinokultura zbog mogućih infekcija urinarnog trakta. Obavezni su pregledi očnog dna. Naravno, prati se razvoj i izgled ploda, da ne bi došlo do neželjene anomalije na srcu ili drugom organu.


* Koje su moguće komplikacije?

- Ako dijabetes traje duže, komplikacije su brojne, ozbiljne i češće, posebno kod trudnica koje su šećernu bolest imale i ranije. Kod njih može da se javi oštećenje vida, pogoršanje bubrežne funkcije, dok se hipertenzija javlja četiri puta češće nego kod zdravih trudnica. Odim toga, tu su i infekcije urinarnog sistema, povećanje količine plodove vode, spontani pobačaj, prevremeni porođaj. Što se tiče ploda, mogu da se jave urođene anomalije, naročito srčane, kao i poremećaj rasta, nedovoljna zrelost pluća. Djeca čije su majke u trudnoću ušle sa dijabetesom, češće oboljevaju nego djeca zdravih majki.

TESTIRANjE IZMEĐU 24 I 28 NEDЈELjE

Da bi se odagnala i najmanja sumnja na dijabetes, važno je da se rizične grupe trudnica blagovremeno podvrgnu testiranju opterećenja šećerom. To se obično radi između 24 i 28 nedjelje trudnoće, takozvanim oralnim testom opterećenja glukozom (OGTT) u ambulantnim uslovima. Na osnovu rezultata se procjenjuje da li trudnica ima dijabetes ili ne, pa shodno tome preduzimaju dalji koraci.

POSEBNA ISHRANA

Trudnice sa dijabetesom moraju da zaborave na slatkiše. Ishrana mora da bude bogata složenim ugljenim hidratima, biljnim vlaknima, mineralima i zasićenim masnim kiselinama. Važno je da jede na tri do četiri sata manje obroke, jer tako insulin djeluje postepeno. Češći obroci smanjuju i napade gladi.

U slučaju jutarnje mučnine, buduća majka bi trebalo prije ustajanja iz kreveta da pojede jedan do dva suva keksa ili malu kiflu. Ako uzima insulin namirnice, neka budu sa visokim sadržajem biljnih vlakana kao što je integralni hljeb, žitne pahuljice, integralno povrće. Trebalo bi da jede namirnice sa niskim sadržajem masti i šećera poput povrća, manje masnog mesa, jaja, ribe... Hrana se termički obrađuje što kraće, da bi se sačuvali vitamini. Poželjno je da bude kuvana, a ne pržena. Osam čaša tečnosti je dnevni minimum za organizam.