X

Za vaš uređaj je
dostupna aplikacija

latinica  ћирилица
S ljubavlju hrabrim srcima baner
05/11/2019 |  19:53 | Izvor: srpskainfo.com

Kakvog je oblika svemir?

Oblik svemira doveden je u pitanje, nakon što su naučnici Evropske svemirske agencije predstavili mjerenja prikupljena svemirskom opservatorijom Plank.
Galaksija - Foto: Screenshot/YouTube
GalaksijaFoto: Screenshot/YouTube

Ta mjerenja su pokazala da bi svemir zapravo mogao biti sferičnog, a ne ravnog oblika. Podsjetimo da su ljudi prvo vjerovali i da je Zemlja ravna, mada neki u to vjeruju još i danas.

Putujte dovoljno daleko svemirom i možda završite na istoj tački s koje ste i započeli putovanje. Mjerenja svemirske opservatorije Plank koja su astronomi predstavili sugerišu upravo to, odnosno da bi svemir mogao biti oblika sfere prije nego ravne table, što – ako se pokaže istinitim – mijenja gotovo sve što mislimo da znamo o svemiru.

Opservatorija Plank Evropske svemirske agencije, funkcionisala je u svemiru između 2009. i 2013. godine i bilježila kosmičku mikrotalasnu pozadinu, svojevrsno more svjetlosti zaostale od Velikog praska.

Јedan set tih posmatranja pokazao je da gravitacijskog fokusiranja i rastezanja svjetlosti zbog oblika prostor-vremena (svemira), koji teška materija može iskriviti, postoji više nego što je to očekivano.

Alesandro Melkiori sa univerziteta Sapienca u Rimu zajedno je s kolegama astronomima izračunao da su takva mjerenja moguća zato što je oblik svemira drugačiji od onog koji smo dosad pretpostavljali.

Svi drugi podaci sugerišu da je svemir ravan, odnosno da nema zakrivljenosti, da je sličan listu papira. Plankova mjerenja pokazuju drugo, da je svemir možda zatvoren ili sferičan, a razlog je višak tamne materije koja izaziva gravitacijske distorzije svjetla i koja bi povlačila svemir u oblik sfere.

– Prema navedenim mjerenjima, svemir ima 41 puta više izgleda da je zatvoren nego ravan. Ovo su najprecizniji kosmološki podaci i daju nam potpuno novu sliku – ističe Melkiori.

Pokaže li se da je svemir zapravo zatvoren, to bi moglo predstavljati ogroman problem za naše razumijevanje čitavog kosmosa. Ukratko, tim astronoma koji je predstavio mjerenja objavljena u naučnom časopisu Nature Astronomy novonastalu situaciju naziva vasionskom krizom.

– U zatvorenom svemiru anomalije su ozbiljnije nego što smo mislili. Ako se ništa ne poklapa, moramo dobro razmisliti o našem modelu svemira i njegove formacije – kaže Melkiori.

Uobičajeno objašnjenje formiranja svemira uključuje i period neposredno nakon Velikog praska, koji se zove inflacija, a predstavlja vrijeme brzog širenja svemira. Trenutni modeli inflacije prirodno vode do zaključka da je svemir ravan, ali ako je svemir zatvoren, onda se to, naravno, mora promijeniti.

– Trebamo novi model, ali ne znamo još kakav – ističe Melkiori.

Naime, niko još nije otkrio način kako pomiriti Plankova mjerenja s mnogim mjerenjima u svemiru koja su u nesuglasnosti s tim, a među njima su čak i druga opažanja opservatorije Plank.

Štaviše, svaki drugi instrument koji je astronomima na raspolaganju ukazuje na ravan svemir.

Dejvid Spergel sa univerziteta Prinston u SAD-u, koji nije učestvovao u istraživanju, smatra da predstavljena mjerenja i zaključak Melkiorijeva tima nisu podržani činjenicama.

– Rekao bih da su zapravo dokazi upravo suprotni – kaže Spergel.

Tek nova mjerenja u budućnosti pokazaće da li su mjerenja opservatorije Plank bila samo statistička pogreška ili ozbiljna opservacija. Tome bi mogao pomoći i nova opservatorija Sajmons, koja je u izgradnji u Čileu i koja će moći mjeriti gravitacijsko fokusiranje još preciznije od Planka.

Јednom kad bude pušten u pogon i kad napravi ta mjerenja dobićemo odgovor na pitanje da li je svemirska kriza stvarna ili ne, piše New Scientist.