Ristić: Kulturu sjećanja na genocid nad Srbima ispuniti znanjem
Ristić je ukazao da, uprkos obilježavanju godišnjica tragičnih događaja iz Drugog svjetskog rata, među ljudima preovladava temeljno neznanje o njima, koje se onda manifestuje i kroz odnos prema gubilištima Srba, kao i prema rijetkim preživjelima "koji su potpuno zaboravljeni".
On je podsjetio da cijeli svijet zna za stradanje Јevreja pored ostalog i kroz tragičnu sudbinu Ane Frank i ukazuje da je potrebno pronaći lik koji bi simbolizovao genocid nad Srbima.
- Zašto nemamo Anu Frank? Desetine i desetine hiljada srpske dece je stradalo u genocidu u Hrvatskoj. Koje je to jedno ime koje pamtimo? Posle toliko decenija, nijedno. Pamte porodice, srodnici, ljudi u određenoj regiji, možda, ali mi kao nacija - ocijenio je Ristić.
To je nešto na čemu, kako je istakao, sada radi Muzej žrtava genocida u Beogradu.
- Da dođemo do nekoliko predloga koje bismo izneli pred javnost da se ljudi opredele i da imamo, recimo, jednu srpsku Anu Frank, jedno dete koje će biti simbol stradanja dece i da imamo nekoliko ličnosti u različitim kategorijama civila, pripadnika sveštenstva - naveo je Ristić.
On je naglasio da je Muzej žrtava genocida u Beogradu jedinstvena institucija tog tipa u čitavoj Evropi, ne samo na srpskom etničkom prostoru, te da u svijetu postoje još samo dvije takve institucije, koje se bave fenomenologijom ukupnog stradanja pripadika svog naroda u Drugom svjetskom ratu, a to su Memorijalni centar Јad Vašem u Јerusalimu i Memorijalni muzej holokausta u Vašingtonu.
- Mi se bavimo zločinom genocida počinjenog nad Srbima u Drugom svetskom ratu na teritoji NDH, koji je počinila hrvatska država u to vreme, ratnim zločinima i zločinima protiv čovečnosti nad pripadnicima srpskog naroda na celoj teritoriji Kraljevine Јugoslavije u Drugom svetskom ratu, kao i na brojnim gubilištima, u radnim, sabirnim, koncentracionim ili logorima smrti od juga Evrope, pa do severne Norveške - pojasnio je Ristić.
Ristić je naglasio da Muzej žrtava genocida intenzivno traga za građom, jer to nisu muzejski artefakti, već prije svega dokazi o zločinu.
- Ukoliko imate dokaz, može da se govori o utvrđivanju krivice. Ukoliko nema dokaza, zločin se nije desio. Zato je važno da što više građe stigne u Muzej žrtava genocida i mi svakodnevno obnavljamo građu - kaže Ristić.
Prema njegovim riječima, samo tokom prošle godine prikupljeno je nekoliko hiljada artefakata, od čega je 15 odsto poklonjeno Muzeju, a oko 85 odsto otkupljeno.
Među tim dokumentima je i nedavno predstavljeni originalni spisak 5.800 djece spasene iz logora NDH u akciji Diane Budisavljević.
- Imamo ogromnu podršku Srbije, Vlade i predsjednika, da imamo sredstva na raspolaganju da možemo da otkupljujemo građu, ne samo na teritoriji Srbije, već čitave bivše Јugoslavije i čitave Evrope. Vrlo često će nas ljudi vidjeti po čitavoj teritoriji bivše Јugoslavije, u potrazi za građom, u razgovoru sa sopstvenicima, kolekcionarima - ispričao je Ristić.
Kada je u pitanju saradnja sa ustanovama kulture Republike Srpske, Ristić je naveo da Muzej doživljava Srpsku kao dio sopstvenog etničkog prostora i u realizaciji saradnje ne pravi razliku između ustanova u Srbiji i Srpskoj.
- Muzej žrtava genocida, kao nacionalna i matična ustanova kulture Srbije zadužena za negovanje kulture sjećanja na žrtve genocida koje je nad Srbima počinila hrvatska država u Drugom svjetskom ratu, ima zaista izuzetno kvalitetnu saradnju pre svega sa nacionalnim ustanovama kulture Republike Srpske - rekao je Ristić.
On je dodao da ovaj muzej u Beogradu sarađuje sa Arhivom Republike Srpske, Narodnom i univerzitetskom bibliotekom Republike Srpske, Muzejom Republike Srpske, Republičkim centrom za istraživanje rata, ratnih zločina i traženje nestalih lica.
Muzej sarađuje i sa Muzejom Kozare, Memorijalnim muzejom na Mrakovici i nizom drugih institucija i organa vlasti, poput Republičkog sekretarijata za vjere, Ministarstva prosvjete i kulture, Ministarstva za naučnotehnološki razvoj, visoko obrazovanje i informaciono društvo, a uspostavlja saradnju i sa Univerzitetom u Istočnom Sarajevu i Univerzitetom u Banjaluci.
- Okupljamo sve ono što je naučni i obrazovni kapacitet srpskog naroda. Makar mi to tako doživljavamo. Granica između Srbije i BiH je realnost i niko ne negira BiH kao takvu, ali prosto, mi Republiku Srpsku ne doživljavamo kao inostranstvo već kao deo svog etničkog i tkiva i bića, sopstvenog identiteta i prosto, sopstvenog etničkog prostora - rekao je Ristić.
On je ukazao da se u saradnji sa institucijama Srpske vidi značajan rezultat, a realizuje se veliki broj obrazovnih programa na teritoriji Republike Srpske namijenjenih učenicima osnovnih i srednjih škola, studentima i građanstvu.
- Značajan smo servis brojnim školama koje organizuju obrazovne programe posvećene kulturi sjećanja na srpske žrtve počinjene od hrvatske države u smislu recimo radionice, tribine, izložbe, tako da nam se skoro svakodnevno javljaju đaci i nastavnici, uprave škola. Mi dostavljamo građu, a oni nam trebuju šta im je potrebno za njihove izložbe i programe - kaže Ristić.
On je naveo da je najveći zajednički projekat prošle godine bila izložba "Kozara 1942", te da se ta mreža saradnje širi u svim pravcima širom Republike Srpske, ka Muzeju Hercegovine u Trebinju, kao i drugim institucijama i javnim bibliotekama.
Ristić je naglasio da je saradnja toliko intenzivna da Muzeju ponekad nedostaje da odgovori na sve zahtjeve realizacijom obrazovnih programa ili dostavljanje građe, pa čitav stručni kustoski tim radi na tome da u istom trenutku, posebno kada su godišnjice, pošalje potrebnu građu u digitalnom obliku na brojne adrese širom Srbije i Srpske.
- Što se toga tiče tu je saradnja izuzetna i moram kao deo tima Muzeja žrtava genocida da izrazim iskrenu zahvalnost i istinsko poštovanje rukovodiocima nacionalnih ustanova kulture Republike Srpske, Vladi i predsedniku Republike Srpske takođe, na ogromnoj, bezrezevnoj podršci koju Muzej žrtava genocida uživa u Republici Srpskoj - naveo je Ristić.