Šta će biti u BiH ako Mađarska dođe na čelo EUFOR-a: Kome je Orban majka, a kome maćeha?
Ukoliko Mađarska preuzme komandovanje misijom EUFOR-a "Altea" neće biti značajnih promjena za Republiku Srpsku u odnosu na austrijsko komandovanje, ali se Sarajevu ne dopada ideja da oni koji su decidno protiv islamskog fundamentalizma dođu na čelo ove misije, kaže za RT Balkan stručnjak za bezbjednost DŽevad Galijašević.
Austrija će prvi put nakon 15 godina prepustiti komandno vođstvo nad misijom EUFOR-a u BiH 2024, a prema pisanju austrijskog "Standarda", komandovanje će preuzeti Mađarska.
Prema tim saznanjima, novi general-major će biti Laslo Štic, koji je u periodu 2000-2001. bio oficir za kopnene operacije u glavnom štabu KFOR-a u Prištini. On će naslediti austrijskog general-majora Helmuta Helmuta Habermajera.
Prema pisanju "Standarda", Mađarska je dobila ugovor za komandu EUFOR-a u BiH jer se, između ostalog, obavezala da će obezbijediti četiri do pet helikoptera za EUFOR na najmanje tri godine, počevši od januara 2024. godine.
Na drugoj strani, Vlada Mađarske mjesec dana nakon pisanja "Standarda" potvrdila je za "Nezavisne novine" da namjerava da preuzme komandovanje misijom EUFOR-a "Altea", pod uslovom da Politički komitet za bezbjednost EU za to da saglasnost.
U igri za preuzimanje komande su bile Italija, Rumunija i još neke zemlje, ali odluka je pala na Mađare, jer su bili spremni da za misiju stave na raspolaganje helikoptere i drugu opremu koja se obično dodjeljuje komandantu misije.
Austrija bila korektna i posvećena miru
Stručnjak za bezbjednost i terorizam DŽevad Galijašević kaže za RT Balkan da iz prizme Republike Srpske neće doći do značajnih promena kada i ako Mađarska preuzme komandovanje misijom.
- Do sada je Austrija uvijek komandovala EUFOR-om. Mislim da u Republici Srpskoj nema zamjerki na postupanje EUFOR-a pod austrijskom komandom. Pored kontrole EUFOR-a, Austrijanci imaju i mjesto šefa Delegacije Evropske unije u BiH - na čijem je čelu Јohan Satler, na čiji rad takođe nema zamjerki iz Republike Srpske. Satler je u više navrata ukazao na bahato američko-englesko postupanje koje ruši suverenitet država, koje dovodi u pitanje povelje UN, kao i da je pitanje evropskog puta ono koje najozbiljnije ruši ovakvo funkcionisanje OHR-a - ukazuje Galijašević
Mađarsko prisustvo u BiH, a posebno u Srpskoj, važno je sa pozicije statusa Republike Srpske u EU, kao i zbog namjera unije, koje je Peter Sijarto i kao predsjednik Savjeta ministara EU, ali i kao šef mađarske diplomatije, pozitivno usmjerio ka BiH.
- Svako mađarsko preuzimanje predsjedavanja institucijama za održavanje mira ili neke od drugih institucija kojima predsjedavaju stranci je apsolutno korisno za Republiku Srpsku. Pored Austrije, Srbije, Hrvatske i Rusije - Mađarska je jedan od najvećih ulagača u BiH, samim tim i u Srpskoj. Vjerujem da će mađarsko preuzimanje komande doprinijeti i novom investicionom zamahu iz Mađarske - navodi Galijašević.
Iz Sarajeva, na mogućnost mađarskog preuzimanja komande ne gleda se blagonaklono, pa su napadi počeli i prije zvaničnog odobrenja Političkog komiteta za bezbjednost EU.
U tom svjetlu predsjednik Asocijacije nezavisnih intelektualaca "Krug 99" Adil Kulenović za vijesti.ba ocijenio je da nastupa "ujedinjenje desničara".
- Mada pravi razlog je ipak sadržan u političkoj strategiji, praksi i ideologiji desničara u Evropi, koji podržavaju Orbana i sve njemu slične etnonacionaliste i autoritarne lidere na prostoru Balkana. I poslednji sastanak u Mađarskoj o tome rečito svedoči. U razumijevanju pozicije Mađarske treba polaziti od toga da je Viktor Orban uspostavio sličan koncept, 'ruskog svijeta', u kojem su njegove pretenzije prema Rumuniji i Slovačkoj, na bazi etnonacionalizma i delovanja prema mađarskim manjinama u ove dvije države - rekao je Kulenović.
Dodao je da se "koncept uklapa u osnovnu viziju i pristup 'srpskog svijeta', odnosno 'Velike Srbije' na Balkanu, pa i 'Velike Hrvatske'".
On još pojašnjava da je ovakav "koncept i pristup važan za stvaranje formalnih ili neformalnih saveza između desničara u Evropi", a njegovo udruženje objavilo je i javni proglas sa apelom da se ne dozvoli da Mađarska komanduje EUFOR-om.
Šef Kluba Bošnjaka u Domu naroda Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine u reakciji poziva bošnjačkog člana Predsedništva BiH da spriječi eventualnu odluku Političkog komiteta za bezbjednost EU.
- Pozivam Denisa Bećirovića da podigne glas protiv najave da će komandu nad EUFOR-om u BiH preuzeti Mađarska, odnosno njen aktuelni autokratski i antibosanski režim - poručio je Muamer Zukić, ističući:
- Očigledno se veže omča oko bosanskog vrata! Nažalost, na toj omči i EU ima svoj čvor.
Iz mađarske vlade na pitanje "Nezavisnih novina" kako komentarišu napise pojedinih medija, političara i aktivista NVO, posebno u Sarajevu, da bi Mađarska mogla biti naklonjena liderima u Republici Srpskoj, izrazili su uvjerenje da je EUFOR efektivan nepristrasni akter, te da je cilj Mađarske da očuva tu reputaciju.
Sagovornik RT Balkan DŽevad Galijašević oštre reakcije iz Federacije BiH ocenjuje kao strah od mađarskog "antiislamističkog" djelovanja, čiji je, kako navodi, jedan od evropskih centara i rasadnika upravo Sarajevo.
Iako su dobijali podršku dijela Zapada kako za svoje akcije, tako i na evropskom putu, iz Sarajeva se sada plaše, jer Mađarska kao dio EU ima značajnu ulogu u kreiranju evropskih politika.
Galijašević navodi da se ne može govoriti o budućnosti i evropskom putu BiH dok jedan čovjek koji nema mandat Ujedinjenih Nacija (Kristijan Šmit, prim. aut) donosi i mijenj zakone, a nesprovođenje svojih odluka tretira kao krivično djelo, što su presedani kakvi nisu postojali, kako kaže "ni u fašističkoj Italiji, ni u nacističkoj Nemačkoj".
- Zamislite krivično delo zbog nesprovođenja odluka neizabranog stranca? Van pameti. I u ovom slučaju, Mađarska je najveći partner Srpskoj unutar Evropske unije, ali je i najveći partner čitave BiH, jer se zalaže za očuvanje Dejtonskog sporazuma i poštovanje zakona - ističe Galijašević, dodajući:
- Kako će eventualna promjena na čelu EUFOR-a biti prihvaćena iz Sarajeva potpuno je nebitno. To je 'bacanje kamenica na oblake', a kamenje koje bacaju vraća se na njih. Besmisleno je da se iz Sarajeva priča o 'autokratskom režimu' dok im se po centru grada šetaju islamisti, potpuno pokrivene žene i predstavnici 'Muslimanske braće' (fundamentalni islamisti koji propagiraju stvaranje islamske vlade, ekstremistička organizacija)."
Kako kaže, "Muslimanska braća" smatraju Sarajevo "sigurnom kućom", destinacijom na kojoj mogu da rade šta hoće.
- Sarajevo je jedan od centara "Muslimanske braće" u Evropi, istovremeno je i odskočna daska za delovanje članova ove grupacije. U tom smislu, kada iz Sarajeva dođu kritike da je neka država EU 'autokratska' - to djeluje komično i glupo. Sarajevo je posljednja destinacija koja ima prava da bilo kome drži slovo o demokratiji, multietničnosti i o funkcionalnosti države - ističe Galijašević.
U Sarajevu, kaže, više od 200 ulica nosi ustaške nazive, a sa ulica su proterani svi antifašisti. U tom gradu je jedan poseban vid diskriminacije drugih naroda i religija, a proterani su i Srbi i Hrvati.
- Uvijek kada govore o Sarajevu dijele ga na dva dela: ovo koje je u Srpska i koje se zove Istočno Sarajevo i ono koje je u Federaciji i koje zovu 'Bliskoistočno Sarajevo - ukazuje on.
- Smeta im svako ko sarađuje sa Republikom Srpskom. Međutim, dok optužuju Dodika i Srpska da služe kao 'most za Rusiju' dešava se Mađarska. Otkud sada jedna evropska zemlja koja je sa Austrougarskom monarhijom dobila mandat da uređuje Bosnu? Kako nju sada da nazovu? Kako da kažu da je Srpska 'privezak' Mađarskoj i da to učine da izgleda loše? Ne mogu, zato pričaju gluposti o 'autokratskom režimu'."
Bolje je, naglašava Galijašević, sarađivati sa Mađarskom, nego sa "Muslimanskom braćom", "Al-Kaidom" i "Islamskom državom".
S obzirom na to da je mađarski premijer Viktor Orban izrazito protiv ekstremizma i islamskog fundamentalizma ne čudi što se iz Sarajeva bune zbog moguće promjene vrhovne komande EUFOR-a u BiH, jer Mađari to ne bi tolerisali.
Značajna je i pozicija Mađarske u EU, koja uživa mnogo veći ugled zbog svoje bogate istorije i kulture, ali i suverene politike, pa je rukovodstvo iz Budimpešte znatno cjenjenije od lidera mnogih većih država članica EU.
Da li će Mađarska pruzeti predsjedavanje komandovanje misijom i kome će Orban biti "majka", a kome "maćeha"?
Izvor: RT Balkan