Otvorena gostujuća izložba Muzeja Republike Srpske u Istorijskom muzeju Srbije
Izložba je postavljena u posebnom dijelu izložbenog prostora Muzeja na gornjem segmentu i predstavlja tematski dodatak aktuelnoj izložbi "Čekajući stalnu postavku".
Na otvaranju izložbe, prisutnim zvanicama su se obratili Dušica Bojić, direktorka Istorijskog muzeja Srbije, i koautori izložbe mr Јanko Vračar, muzejski savjetnik - istoričar u Muzeju Republike Srpske, i MA Dejan Došlić, viši asistent na Studijskom programu Istorija na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Banjaluci.
Dušica Bojić je navela da Istorijski muzej redovno ostvaruje saradnju sa drugim muzejima širom zemlje i regiona.
- Naš je prioritet da sarađujemo sa Muzejom Republike Srpske, jer su i oni, kao i mi, uradili izložbu koja je vezana za srpski srednji vijek. Nadamo se da smo dobri domaćini i želimo da njihova izložba dopuni sve ono što mi nismo uspjeli da realizujemo. Ova izložba iz Banjaluke predstavlja produžetak naše postavke iz srednjovekovnog perioda Srbije. Iskreno se nadamo da ćemo i mi taj dio koji nam nedostaje, završiti, kao i oni, u narednom periodu, na neki drugačiji način - naglasila je direktorka Istorijskog muzeja Srbije Dušica Bojić i dodala da će dalje nastaviti intenzivno da rade na promociji srpske istorije sa muzejima regiona i inostranstva.
Po završetku zvaničnog i svečanog otvaranja, svi zainteresovani posjetioci od 15 časova mogu da vide izložbu koja će trajati do 30. marta 2024. godine.
Koautori izložbe Јanko Vračar i Dejan Došlić iz Banjaluke su vodili medije i goste veoma detaljno kroz svoju izložbu, te otkrili da je na projektu radio čitav tim sastavljen od slikara, dizajnera i arhitekata, kako bi predstavili 20 grbova u ovoj kolekciji.
Oni su objasnili da je na izložbi prikazana priča o porodicama vladarima, gdje posjetioci mogu da se suoče sa važnom istorijom srednjeg vijeka, kao njihova želja da publici jasno približe taj period Srbije.
Heraldika kao pomoćna istorijska nauka proučava nastanak grbova, pravila njihovog postanka i istorijat njihovog razvoja.
Pojava i razvoj grbova nerazdvojivo su vezani za vitešku kulturu koja se od 11. veka razvijala u srednjovekovnoj Evropi, jer su se upravo na viteškim turnirima i pojavili prvi grbovi, kako su Vračar i Došlić objasnili.
U srednjovekovnoj srpskoj heraldici često je tražena inspiracija za izgled grbova Republike Srpske, Srbije i Crne Gore, odnosno u heraldičkim znamenjima srpskih vladarskih porodica Nemanjića, Lazarevića, Brankovića i Kotromanića, jer su ove vladarske porodice, kao i drugi velikaški rodovi, ostavili značajan trag u domaćoj istoriji i heraldici.
Na izložbi "Orao, lav i krin – Heraldika srednjovekovnih srpskih zemalja" predstavljeno je dvadeset grbova najznačajnijih vladarskih i velikaških porodica iz Srbije, Bosne, Huma i Zete, dakle iz srednjovekovnih srpskih zemalja koje su vladale od 9. do 15. vijeka.
Tu su prisutni od najstarijeg srpskog vladarskog roda Vlastimirovića do roda Brankovića, od kojih potiču posljednji titularni srpski despoti.
Vođenje kroz izložbu predstavljalo je iscrpno putovanje u prošlost i analizu srednjeg vijeka naše zemlje.
Grbovi vladarskih i velikaških porodica u srpskim srednjovekovnim zemljama predstavljani su na novcu, pečatima, u rukopisnim knjigama, na odeždi, dvorovima, crkvenim objektima i drugim mjestima.
Grbovi koji se javljaju u srednjovijekovnim srpskim zemljama razvijali su se pod vizantijskim i zapadnim uticajima, što je vidljivo na osnovu motiva koji dominiraju na njima, pozajmljeni iz vizantijske protoheraldičke tradicije (dvoglavi orao, krst sa ocilima) ili iz zapadne heraldičke tradicije (štit, veliki šljem, čelenka, krin).
Publika ima priliku i da čita kratki istorijski osvrt uz svaki od 20 grbova o tim vladarskim porodicama - dinastijama: Vlastimirovići, Vojisavljevići, Nemanjići, Mrnjavčevići, Lazarevići, Brankovići, Dragaši, Balšići, Vojinovići, Crnojevići, Kotromanići, Kosače, Hrvatinići, Šantići, Pavlovići, Sankovići, Zlatonosovići, Dinjičići, Nikolići i Vlatkovići.