Posjeta delegacije iz Banjaluke Vašingtonu šamar unitaristima
Kaže ovo za Glas Srpske diplomata Zoran Milivojević, komentarišući međunarodnu turneju koju je visoka delegacija Republike Srpske napravila u proteklih nekoliko dana.
- Tretman koji je ova delegacija doživela u Izraelu zaslužuje pažnju, baš kao i u SAD, gde je upriličen čak susret sa ministrom odbrane Pitom Hegsetom. Ovo je potvrda identiteta i suvereniteta Republike Srpske, njenog međunarodnog položaja u novim geopolitičkim okolnostima, ali i politike koja je do sada vođena. Potvrda njene borbe za identitet i položaj srpskog naroda ne samo u Srpskoj, već i u čitavom regionu. Susreti pokazuju i da je skinuta ta jedna anatema sa Republike Srpske kao entiteta i faktora, ali i sa srpskog naroda. To je veoma važno, pogotovo ako znamo da je Zapad do sada bio kreator političkih dešavanja, kako u BiH tako i na Balkanu. Promena američkog stava je od kapitalnog značaja za afirmaciju srpskog pitanja na Balkanu. Naravno ovo je i svojevrsni šamar svima onima koji su do sada pokušavali da dovedu u pitanje kredibilitet i suverenitet Republike Srpske i Dejtonskog mirovnog sporazuma. Mislim da sve ovo smanjuje prostor Kristijanu Šmitu da nastavi da se ponaša kao do sada - smatra Milivojević.
Rezultat
Diplomata Vladislav Јovanović kaže da je ova posjeta nesumnjivo rezultat popravljenih odnosa sa SAD, ali i uvećanog ugleda Republike Srpske koji ona ima na globalnoj sceni.
- Ovo, za neke dramatično, poboljšanje odnosa sa Amerikom sigurno će ograničiti mogućnosti onih koji su do sada vršili ogromne pritiske na Republiku Srpsku. Od Šmita, preko Ustavnog suda BiH, do određenih zapadnoevropskih centara moći. To će i vlastima u Banjaluci napraviti više manevarskog prostora, a što je onda i šansa da se u ovoj novoj preraspodeli karata uticaja Republika Srpska daleko bolje pozicionira. Kroz širenje i jačanje odnosa sa zemljama koje kroje svetsku politiku Republika Srpska ne samo da može očuvati svoj suverenitet, već ga i dodatno ojačati. Sarajevo, odnosno bošnjačke političke elite treba da shvate ove promene u svetu i da prestanu sa dosadašnjim napadima, jer nastavak njihove dosadašnje politike može biti za njih samo kontraproduktivan - istakao je za Glas Srpske Јovanović.
Višednevna posjeta delegacije Republike Srpske Vašingtonu protekla je u znaku intenzivnih i, kako je ocijenjeno, sadržajnih razgovora sa visokim američkim zvaničnicima i članovima Kongresa, uz jasne poruke da se međunarodni položaj Republike Srpske mijenja. O njoj se, prvi put nakon dužeg perioda, ne govori kao o problemu, već se sa njom razgovara kao sa kredibilnim i ravnopravnim partnerom.
Opšti je ovo zaključak, ali i nešto na šta je ukazao i Milorad Dodik tokom boravka u Vašingtonu, gdje je imao niz značajnih susreta, koji su, nesumnjivo prema ocjenama diplomata i analitičara doprinijeli boljem razumijevanju pozicije Republike Srpske u međunarodnim političkim krugovima.
Posebnu pažnju privukao je sastanak sa bivšim savjetnikom za nacionalnu bezbjednost SAD Majklom Flinom , a onda i večera, koju je ovaj penzionisani general organizovao u Golden institutu delegaciji iz Republike Srpske u čast. Večeri su prisustvovali i brojni članovi Kongresa, među kojima su bili Bet van Dajn, Bajron Donalds, Ana Paulina Luna, kao i drugi republikanski kongresmeni.
Flin inače smatra da je Dejton bio funkcionalan samo u trenutku završetka rata, ali da danas ne predstavlja održiv okvir za dugoročnu stabilnost BiH. Prema njegovim riječima, posthladnoratovski aranžmani sve češće postaju izvor nestabilnosti, jer ne prate promijenjene odnose moći i nove bezbjednosne realnosti. U tom kontekstu BiH vidi kao državu zarobljenu u institucionalnoj arhitekturi prošlog vijeka, zasnovanoj na kompromisima iz devedesetih, a ne na savremenim potrebama društva. Flin je posebno naglasio značaj nacionalnog suvereniteta i prava naroda da samostalno uređuju svoje političke sisteme, uz zaštitu vjerskih i identitetskih prava.
Razgovori
Tokom Nacionalnog molitvenog doručka Dodik i delegacija Republike Srpske sastali su se i sa ministrom odbrane Pitom Hegsetom, sa kojim su razgovarali o značaju odbrane hrišćanskih vrijednosti, principijelnosti i slobodi naroda - kao temeljima očuvanja dostojanstva, suvereniteta i identiteta naroda širom svijeta.
Upriličen je i susret sa predsjedavajućim Predstavničkog doma Kongresa Majkom DŽonsonom. U ovom razgovoru je istaknut značaj poštovanja Dejtonskog mirovnog sporazuma, ustavnih nadležnosti Republike Srpske i principa suvereniteta, kao i odgovornost velikih država u očuvanju stabilnosti u vremenu brojnih globalnih izazova. Dodik je ovom prilikom poručio da Republika Srpska ne želi više od onoga što joj pripada, ali da ne pristaje ni na manje.
Predstavnici delegacije Srpske tokom višednevne posjete sastali su se i sa brojnim članovima Kongresa, među kojima su Blejk Mur, Andi Ogles, Ana Paulina Luna, Ejpril Lin Meklejn Delani, kao i senator Ron DŽonson.
U razgovorima su otvorene teme očuvanja mira i stabilnosti, ustavnih nadležnosti Republike Srpske, zloupotrebe pravosuđa u političke svrhe, kao i mogućnosti za jačanje ekonomske saradnje i privlačenje investicija.
Sa ovih sastanaka u Vašingtonu upućena je poruka da Republika Srpska očekuje da se njen glas čuje bez predrasuda i narativa koji su godinama kreirani u međunarodnoj javnosti te da ostaje čvrsto opredijeljena za saradnju zasnovanu na principima, poštovanju Dejtona i uvažavanju demokratski izražene volje naroda.
Srpski član Predsjedništva BiH Željka Cvijanović bila je i jedan od učesnika skupa "Balkans forvard samit". Ona je ocijenila da novi pristup američke administracije prema BiH predstavlja ohrabrujući pomak ka uravnoteženijem odnosu prema svim njenim dijelovima.
Istakla je i da Republika Srpska dosljedno zagovara demokratski politički život u kojem se odluke donose unutar domaćih institucija, bez stranca koji nameće rješenja. Navela je i da je primjetan pomak ka ekonomskom pristupu u odnosima SAD prema BiH. Republika Srpska, kako je naglasila, vidi posebnu šansu u privlačenju američkih investicija, prije svega u oblasti energetike i infrastrukture.
Mitrović: Dobra strategija
Profesor na Fakultetu političkih nauka u Beogradu Dragana Mitrović kaže da je ova posjeta Vašingtonu pokazala da su strateški izbor, kao i taktika koju je izabrala Republika Srpska, očigledno bili veoma efikasni i uspješni. Smatra da su Milorad Dodik i srpski član Predsjedništva BiH Željka Cvijanović sigurno bili u prilici da predstave pravo stanje stvari, upozore na pritisak na demokratske procese u Republici Srpskoj, kao i na interese srpskog naroda koji su ugroženi.
Vjeruje i da je delegacija Republike Srpske bila u prilici da ukaže i na pritisak na hrišćanski identitet, na šta je američka administracija osjetljiva. Na kraju je dodala i da su sastanci Dodika i Cvijanovićeve sa brojnim američkim zvaničnicima potvrdili odlične političke veze i sposobnost da ih uspostave i drže.
Delegacija Srpske se u Vašingtonu sastala sa portparlkom Bijele kuća Kerolin Levit. Cvijanović se sastala i sa višim direktorom za borbu protiv terorizma u Savjetu za nacionalnu bezbjednost Sjedinjenih Američkih Država dr Sebastijanom Gorkom i njegovim saradnicima, kao i sa zamjenikom državnog sekretara Sjedinjenih Američkih Država Kristoferom Landauom.