Povodom 60 godina od otkrića arheološkog nalazišta Donja Branjevina - izložba u Narodnom muzeju u Beogradu (VIDEO)
- Donja Branjevina zauzima istaknuto mesto u mreži ranih neolitskih naselja na tlu današnje Srbije. Njen značaj proističe iz specifičnog i postojanog interaktivnog života kada su naraštaji prvih stočara i ratara u Bačkoj opstajali na istom prostoru kroz 15 uzastopnih generacija. Upravo ovdje, u srednjem Podunavlju, u srcu panonskog basena došlo je do istorijskog prožimanja i saživota autohtonih zajednica lovaca-sakupljača i doseljeničkih grupa iz pravca Egeje i Anadolije - izjavila je Bojana Borić Brešković, direktor Narodnog muzeja Srbije
Istraživanje Donje Branjevine objašnjava porijeklo neolita na ovom prostoru, priča o stvaranju prvih trajnih ljudskih naseobina i uspostavljanju novog, sjedelačkog načina života, kojim živimo i danas.
- To je vrijeme kada na ovaj prostor dolaze prvi zemljoradnici i stočari, prvi naseljenici čije je porijeklo iz Male Azije ili iz Egeje, koji sa sobom donose različitu, odnosno novu tehnologiju i inovaciju, donose i dovode pripitomljene biljke i životinje, donose nove tehnologije, različita znanja, iskustva i tradiciju koji su potpuno preoblikovali neolitsku svakodnevicu tadašnje praistorijske Evrope. Oni na ovim prostorima zatiču starosjedelačku populaciju, to je populacija ribara, lovaca i sakupljača, sa jednom sopstvenom, vrlo autentičnom kulturom i tradicijom koju mi danas zovemo kulturom Lepenskog vira - naglasio je prof. dr Boban Tripković, profesor Odjeljenja za arheologiju Filozofskog fakulteta u Beogradu.
Paleognomske studije precizno su identifikovale prve naraštaje mješovitog genetskog porijekla, a izotopski nalazi i osteološki materijal ukazuju na složen model privređivanja. Ogromne zasluge za istraživanja ovog lokaliteta imao je arheolog-amater Sergej Karmanski, koji je prepoznao njegov značaj.
- Sergej Karmanski bio je lokalni učitelj i nastavnik koji je otkrio lokalitet i istraživao ga tokom niza decenija sa velikom pažnjom, sa velikom strašću, sa velikom posvećenošću. Možemo da kažemo da je tom lokalitetu posvetio praktično čitav svoj život - dodaje Tripković.
Istraživanja su obnovljena prije pet godina, nakon što je Narodni muzej u Beogradu dobio na dugoročnu pozajmicu čuvenu figurinu -Crvenokosu boginju, koja je postala dio stalne postavke. Istraživači nisu robovali stereotipima u tumačenju neolita, dokazavši da transformacija načina života drevnih stanovnika nije bila ni brza, ni laka.
- Ono što pouzdano znamo recimo za one koji su naseljavali Donju Branjevinu da prvih osam generacija, bez obzira što su oni sa sobom donijeli znanja, donijeli su i sjeme žitarica i stoku, ali to nije bilo dovoljno za siguran život. Pošto su bili na obali Dunava, bavili su se ribolovom. Fascinantno je koliko su bili vješti ribolovci, jer sem onih očekivanih riba poput soma, štuke, šarana koji su bili u svakodnevnoj ishrani, oni su jeli i pužiće, školjke, kornjače, ponekada i zmije - kaže viši kustos i koautor izložbe Andrej Starović.
Otkriveni artefakti svjedoče o tome da su drveni stanovnici bili veoma vješti u izradi raznih alatki, koje su svakodnevno koristili.
- Tu je na primer udica koja je rađena od kosti, imali su razne vrste tegova koje smo izložili koji su vrlo su specifični. Prilikom našeg istraživanja otkrili smo da je u stvari grupa tegova koja je bila vjerovatno na ribarskoj mreži - kaže Nenad Јončić, kustos i koautor izložbe.
Istraživači ipak priznaju da još ima pitanja na koja za sad nemaju odgovor. Njihovi nalazi pokazuju da je društvo u ranom neolitu ipak bilo mnogo razvijenije i kompleksnije nego što se do sada smatralo. Donja Branjevina je, kažu, izuzetan lokalitet, što je potvrđeno i njenim uključivanjem u zvaničnu nominaciju “Kulturnog predjela Bača“ za Uneskovu Listu svjetske kulturne i prirodne baštine.