Bulštajn za Izrael Hajom: Republika Srpska - evropska destinacija koju posjetioci još nisu preplavili

Rijeke između planina, prašume, rafting, balkanska hrana i gradovi sa mediteranskim uticajem je obilježje Republike Srpske koje otkriva raznoliku regiju u kojoj se turizam još ne čini komercijalizovanim, ocijenio je izraelski advokat Ariel Bulštajn u putopisnoj reportaži o Republici Srpskoj za Izrael Hajom, jedne od najčitanijih i najuticajnijih novina u Izraelu.

- Republika Srpska je nesumnjivo jedna od najzanimljivijih, a i dalje manje poznatih destinacija za izraelske putnike na Balkanu. Ona nije nezavisna država, već jedan od dva entiteta koji čine BiH, ali u geografskom i turističkom smislu riječ je o veoma raznolikom prostoru: rijeke između planina, prašume, istorijski gradići, manastiri, mjesta kulturne baštine, staze u prirodi, skijališta, banje i bogata balkanska kuhinja. Upravo činjenica da još nije preplavljena turistima daje joj čar koju je teško naći u poznatijim evropskim destinacijama, naglasio je Bulštajn čiji tekst prenosimo u cijelosti:

Magija počinje sa pejzažom. Ovo je regija u kojoj se Dinarske planine spuštaju u riječne doline, a voda prati putnika na gotovo svakoj ruti. Rijeke Drina, Vrbas, Tara i Una stvaraju kanjone, vodopade, jezera i šume, nudeći mnoštvo opcija za one koji traže odmor u prirodi, a ne samo obilazak gradova.

KAKO STIĆI?

Preko Beograda (Srbija): Let iz Tel Aviva (Ben Gurion) za Beograd, a potom nastavak letom u trajanju od 55 minuta do Banjaluke ili vožnjom iznajmljenim automobilom u trajanju od oko 3,5 sata.

Preko Zagreba (Hrvatska): Let iz Tel Aviva za Zagreb, a odatle oko 2,5 sata vožnje iznajmljenim automobilom ili direktnim autobusom do Banjaluke.

RIЈEKE SRPSKE RAЈ ZA LjUBITELjE RAFTINGA

Rijeke Republike Srpske su raj za ljubitelje raftinga, ali i odlična prilika za one koji još nisu probali ovo vodeno uživanje da ga iskuse po prvi put. Rute se nude u različitim nivoima težine, a i godišnje doba igra ulogu. U proljeće, sa topljenjem snijega i povećanjem vodostaja, rute mogu biti izazovnije.

S druge strane, ljeti je tok na nekim dionicama umjereniji i može odgovarati i početnicima. Hladne vode Vrbasa tokom cijele godine nude sjajno osvježenje od balkanskih ljetnjih vrućina.

Republika Srpska je posebno pogodna za putnike koji traže destinaciju koja nije "unaprijed pripremljena" za njih. Ovdje nema masovnog turizma poput onog u Parizu, Rimu ili Pragu, i ponekad je upravo to razlog za dolazak. Možete se voziti planinskim putem, zastati pored rijeke, svratiti u malo selo, sjesti u lokalni kafić ili otkriti manastir koji se nalazi daleko od uobičajenih turističkih ruta. Osjećaj je kao da pravite sopstvena otkrića.

Šarm mjesta leži i u kontrastima: snježne planine pored grada sa mediteranskim uticajem; prašuma pored modernog skijališta; osmanski most pored pravoslavnih crkava; književnost pored divlje prirode; mirne rijeke pored uzbudljivih rafting staza. Sve se to nalazi na prostoru koji se može preći za svega nekoliko sati.

NAKLONOST PREMA IZRAELU

Za Izraelce, putovanje po Republici Srpskoj može donijeti i jedno iznenađujuće iskustvo. Tokom svog putovanja više puta sam naišao na simpatije prema Izraelu i radoznalost prema Izraelcima. Ova atmosfera je posebno došla do izražaja u razgovorima sa lokalnim stanovništvom, a u nekim slučajevima sam dobio i direktne izraze naklonosti prema Izraelu i jevrejskom narodu.

"Srbi i Јevreji su braća, i mi se divimo državi Izrael", jednostavno je definisao vodič za rafting kojeg sam upoznao na rijeci Vrbas. Priznaćete da nema boljeg začina od ovog da upotpuni balkanski specijalitet zvani Republika Srpska.

IZMEĐU DIVLjE PRIRODE I DREVNE ISTORIЈE

Јoš jedan vrhunac putovanja po Republici Srpskoj čeka vas prilikom posjete Nacionalnom parku Sutjeska, na jugoistoku Srpske. Ovo je jedno od najimpresivnijih prirodnih područja koje se prostire na više od 17.000 hektara i obuhvata visoke planine, šume, pašnjake i planinska jezera. U parku se nalazi i planina Maglić, koja sa 2.386 metara nadmorske visine predstavlja najviši vrh u BiH.

Ali kruna Sutjeske je Perućica, jedna od posljednjih očuvanih prašuma u Evropi. Stabla stara stotinama godina, strme padine, gusta vegetacija i potoci stvaraju gotovo nestvaran osećaj. Perućica se smatra jednom od najstarijih i najzaštićenijih divljih šuma u Evropi, i to je jedno od onih mjesta gdje djeluje kao da je vrijeme stalo.

Pored šume nalaze se i zelengorska jezera, poznata kao "gorske oči": čista glacijalna jezera okružena vrhovima i zelenim prostranstvima.

OSMANSKI MOST, KNjIŽEVNOST I PRESTONICA REGIЈE

Ako Sutjeska nudi divlju prirodu, Višegrad nudi skoro savršen spoj pejzaža, književnosti i istorije. Ovaj gradić leži na obalama Drine i Rzava, a njegov najpoznatiji simbol je čuveni most sa 11 lukova iz 16. vijeka. Projektovao ga je osmanski arhitekta Mimar Sinan, i uvršten je na UNESKO listu svjetske baštine.

Na kratkoj udaljenosti od mosta nalazi se Andrićgrad, kulturni i turistički kompleks izgrađen na inicijativu reditelja Emira Kusturice, a inspirisan djelom Ive Andrića.

Ulice i objekti u kompleksu dizajnirani su kao kameni istorijski grad i spajaju motive iz različitih epoha. Mjesto pruža posjetiocu potpuno drugačije iskustvo od tradicionalnog muzeja: istorija ovdje postaje prostor kojim možete šetati, u njemu sjediti i doživjeti ga.

Oni koji više vole grad i hranu bez potrebe da se pokvase, naći će to u Banjaluci, najvećem urbanom centru i de fakto prestonici Republike Srpske. Grad leži na rijeci Vrbas i nudi mješavinu gradskih ulica, parkova, kafića, restorana i istorijskih lokaliteta.

Može poslužiti kao udobna baza za izlete na sjeveru i u centru regije, a istovremeno pružiti putniku doživljaj balkanskog grada koji se ne čini kao turistička zamka.

Ako posjetite Banjaluku tokom fudbalske sezone, ne propustite utakmicu lokalnog Borca, šampiona BiH u sezoni 2025/26. i ponosa mnogih stanovnika grada. Tu ljubav nećete promašiti čak i ako ne odete na stadion, jer je Banjaluka puna grafita i murala koji sa svih strana veličaju Borac.

Drugi, mnogo stariji zidovi pripadaju Tvrđavi Kastel u Banjaluci. Korijeni ovog lokaliteta sežu u rimsko doba, kada je na tom području postojalo utvrđeno naselje koje je služilo za odbranu puta i prelaza preko rijeke Vrbas. Tokom srednjeg vijeka mesto se razvijalo, a u osmanskom periodu utvrđenja su proširena, pa je tvrđava dobila strateški značaj u borbi za kontrolu nad Balkanom.

UKUSI REPUBLIKE SRPSKE

A onda stižite na jug, u Trebinje, grad u kojem se već jasno osjeća mediteranski uticaj. Grad se nalazi u podnožju planine Leotar, u blizini Dubrovnika, Kotora i Mostara, a odlikuje ga blaga klima i veliki broj sunčanih dana u godini. Stabla platana, istorijske građevine, kafići, lokalna pijaca i rijeka Trebišnjica stvaraju opuštenu atmosferu koja na nekim mjestima podsjeća na jadransku obalu.

Na brdu Crkvina iznad grada nalazi se kompleks Hercegovačka Gračanica, jedna od najimpresivnijih vidikovaca u regiji. Odavde se pruža pogled na Trebinje i okolinu, a vedrog dana možete razumjeti koliko je grad blizak mediteranskom svijetu.

Vinogradi koji okružuju ovo područje dodaju još jednu dimenziju iskustvu, a degustacija domaćih vina odlično se uklapa u rutu svakoga ko želi da doživi Hercegovinu kroz hranu i lokalnu poljoprivredu.

Zapravo, hrana je neizostavan dio šarma Republike Srpske. Lokalna kuhinja spaja balkanske, srpske i mediteranske tradicije: meso sa roštilja, sireve, peciva, čorbe, sezonsko povrće, riječnu ribu, a na jugu i lokalno vino. Obrok ovdje definitivno nije samo kulinarska stvar, već dio lokalne kulture. Ručak ili večera podrazumijevaju dugo sjedenje i razgovor, u najboljem duhu gostoprimstva, dajući osjećaj da je hrana način da upoznate mjesto i njegove ljude.