Tema "državne imovine BiH" u časopisu prestižnog mađarskog univerziteta
Rad pod nazivom "Najnoviji prijedlog zakona o državnoj imovini BiH - između političke volje i ustavne nemogućnosti", objavljen je u časopisu najstarijeg univerziteta u Mađarskoj i jednog od najvažnijih obrazovnih ustanova u ovom dijelu Evrope.
Autori zaključuju da je pokušaj otimanja imovine Republike Srpske samo jedan od načina kojim se nastoji doći do ukidanja Republike Srpske, jer po Prijedlogu zakona o državnoj imovini koji je upućen u parlamentarnu proceduru, nema ni opština, gradova, kantona, entiteta.
- Predloženo je formiranje jedinstvenog registra državne imovine koji bi se vodio na nivou BiH, a onda i prenos nadležnosti uvođenjem direkcije za upravljanje i evidenciju državnom imovinom - napomenuo je Mitrović.
Prema njegovim riječima, trgovi, rijeke, jezera, bolnice, auto-putevi, vodovodi trebalo bi da budu vlasništvo BiH.
On smatra i da je krajnje vrijeme da se obilježi međuentitetska linija.
U radu se navodi da su tri moguća pravca rješavanja ovog problema koja u svakom slučaju podrazumijevaju kompromis svih strana, i to:
- za predstavnike Srba, pitanje državne imovine (uključujući i poljoprivredno zemljište, šume, rijeke, puteve, trgove...) riješeno je Dejtonskim mirovnim sporazumom. U prilog ovakvom stavu, ističu se Ženevski (podsjećamo Ženevskim principima od 8. septembra 1995. godine Republika Srpska i Federacija BiH su na osnovu Rezolucije Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija broj 942 od 23. septembra 1994. godine kojom je odobrena teritorijalna podjela između Republike Srpske i Federacije BiH u omjeru 49 odsto teritorije Republici Srpskoj i 51 odsto Federaciji BiH, zaključile 8. septembra 1995. godine međusobni ugovor – Ženevski principi.
U odredbi člana 2 predviđeno je: "Bosna i Hercegovina će se sastojati od dva entiteta, Federacije Bosne i Hercegovine koja je osnovana Vašingtonskim sporazumom i Republike Srpske". U odredbi koja slijedi, odnosno odredbi 2.1. propisano je: "Osnovu za rješenje predstavlja prijedlog kontakt grupe o teritorijalnom razgraničenju u odnosu 51:49. Ovaj prijedlog teritorijalnog razgraničavanja otvoren je za usklađivanje putem međusobnog dogovora". I na kraju, u odredbi 2.2. stoji:
"Svaki entitet će nastaviti da postoji u skladu sa svojim sadašnjim ustavom (koji će se izmijeniti i dopuniti u skladu sa ovim principom) i Njujorški principi (Nastavak daljih Dogovorenih osnovnih, odnosno Ženevskih principa predstavljaju tzv. Njujorški principi od 26. septembra 1995. godine koji u odredbi člana 6.4. propisuju: "Ustavni sud odlučuje o pitanjima koja nastaju iz Ustava BiH)".
Isto tako, u Aneksu 2 pod nazivom Sporazum o granici između Republike Srpske i Federacije BiH stoji: Član 1 - Granična linija između entiteta - Granica između Federacije Bosne i Hercegovine i Republike Srpske (granična linija između entiteta) biće onakva kako je određena na mapi u Dodatku ovog Sporazuma.
Član 2 - Prilagođavanje između strana - Strane mogu prilagođavati graničnu liniju između entiteta samo uz međusobnu saglasnost., a zatim i Aneks 2 pod nazivom Sporazum o graničnoj liniji između entiteta i odnosnim pitanjima), te Ustav Bosne i Hercegovine.
U Ustavu Bosne i Hercegovine, u njegovoj preambuli stoji: "Pozivajući se na Osnovne principe dogovorene 8. septembra 1995. godine u Ženevi i 26. septembra 1995. godine u Njujorku, Bošnjaci, Hrvati i Srbi, kao konstitutivni narodi (zajedno sa ostalim), i građani Bosne i Hercegovine ovim odlučuju...
Dakle, za Republiku Srpsku prihvatljiv je i jedino moguć tzv. "teritorijalni princip" prema kojem "sva državna imovina koja postoji u trenutku stupanja na snagu Aneksa 4 uz Opšti okvirni sporazum vlasništvo je entiteta u kojem se nalazi, a zajedničke institucije Bosne i Hercegovine mogu koristiti imovinu potrebnu za vršenje svojih ustavnih i zakonskih nadležnosti, u onoj mjeri u kojoj bi to entiteti mogli ovlastiti zakonom";
Na kraju, ne treba zaboraviti (a zaboravljeno je kako od Ekspertske radne grupe i inicijatora njenog osnivanja, odnosno Kancelarije visokog predstavnika za BiH, tako i od Ustavnog suda BiH, kao i posljednjih predlagača Zakona o državnoj imovini u Parlamentarnoj skupštini BiH) da su sasvim različita zakonodavna rješenja u pogledu titulara državne imovine u drugim administrativno-teritorijalno-političkim kategorijama u Bosni i Hercegovini.
Kada ovo kažemo, treba imati u vidu, primjera radi, Zakon o imovini Brčko distrikta BiH u kojem je isključivo primijenjen teritorijalni princip i sva, pa i Ugovorom o sukcesiji stečena imovina koja se nalazi na teritoriji Distrikta Brčko, prema ovom zakonskom rješenju pripada isključivo i samo Distriktu Brčko (što, interesantno je, ne smeta zagovaračima teorije tzv. pravnog kontinuiteta).
Uzgred, sve ovo se dešavalo uz neposredno učešće Kancelarije visokog predstavnika za BiH, jer je zamjenik visokog predstavnika u isto vrijeme supervizor Distrikta Brčko BiH. Isto tako, činjenica postojanja kantonalnih zakona o šumama, a ne jedinstvenog Zakona o šumama Federacije BiH (koji je presudom Ustavnog suda Federacije BiH proglašen neustavnim još davne 2009. godine) nikog ne zabrinjava.
I na kraju, nije li logično da se pitanje tzv. državne imovine najprije riješi u Federaciji BiH (između Federacije BiH i kantona, odnosno gradova i opština), gdje je pitanje imovine potpuno neuređeno, a nakon toga da se eventualno započnu razgovori na uređenju pitanja, odnosno statusa državne imovine u Bosni i Hercegovini.
U zaključku navode da je jedno od najtežih (a po mnogima i najteže i najspornije) političkih (a trebalo bi da bude, prije svega, pravnih) pitanja pitanje tzv. državne imovine je isključivo unutrašnje pitanje Bosne i Hercegovine kao članice Ujedinjenih nacija, uređene Ustavom BiH, Aneksom 2 Dejtonskog mirovnog sporazuma, Rezolucijom Savjeta bezbjednosti broj 942 i Ženevskim sporazumom od 8. septembra 1995. godine pa bi svaki pokušaj nametanja nekog njihovog zakona o tzv. Državnoj imovini predstavljao flagrantnu i najgrublju povredu Ustava BiH i Povelje UN, uprkos svim zalaganjima kako značajnog broja domaćih tako i međunarodnih, prije svega političara, ali i određenog broja pravnih stručnjaka (ni)je riješeno (čak i oko ovog pitanja nemamo jedinstven stav, jer je po predstavnicima Srba, ovo pitanje riješeno još Dejtonskim mirovnim sporazumom od 1995. godine) jeste svakako pitanje tzv. državne imovine i njene raspodjele između BiH kao međunarodno priznate države, njenih entiteta, odnosno Republike Srpske i Federacije BiH, ali svakako i deset kantona u Federaciji BiH, te opština i gradova.
- Čini se jedino ispravnim i u ovom trenutku mogućim i prihvatljivim za sve strane (državni nivo, entitete i kantone) ono rješenje koje podrazumijeva kompromis prema kojem bi institucijama na državnom nivou Bosne i Hercegovine pripala isključivo i samo ona imovina koja im je potrebna da "funkcionalno" obavljaju svoje ustavne i zakonske nadležnosti, a ostalim nivoima vlasti, odnosno prije svega entitetima, ali i kantonima, opštinama i gradovima bi pripala sva ostala imovina prema "teritorijalnom" principu. U svakom slučaju, maksimalistički zahtjevi bilo koje od suprotstavljenih strana (odnosno pojedinih političkih predstavnika, prije svega Bošnjaka i Srba) ne vode kompromisu, a samim tim ni konačnom rješenju ovog itekako osjetljivog pitanja - navodi se u zaključku rada.