Amerikanci žele jačanje prisustva na Zapadnom Balkanu (VIDEO)
Američki Kongres želi, prije svega, jačanje prisustva na Zapadnom Balkanu kroz investicije, uz regionalnu integraciju i podršku reformama. Što se BiH tiče više su to opšti, raniji, stavovi, poput očuvanja mandata EUFOR-a i podrške evropskom putu. Pominju se i NATO integracije i tu vrlo jasno piše.
- SAD treba da podrže pristupanje zemalja Zapadnog Balkana koje još nisu članice Evropske unije i NATO, pod uslovom da žele članstvo ili ispunjavaju uslove za članstvo - ističe se u dokumentu.
Pitanje NATO često izaziva polemike u BiH. Sada ne bi trebalo da ih bude, jer je Vašington vrlo jasan u vezi toga. Zakon ne ulazi dublje u političke odnose.
- Ovdje se, prije svega, insistira, recimo, konkretno kad je Bosna i Hercegovina u pitanju na strogom poštovanju Dejtonskog mirovnog sporazuma. Takođe se insistira na jednoj jednakosti, bez obzira na etničku, vjersku ili neku drugu pripadnost - rekla je Nina Sajić, docent na Fakultetu političkih nauka u Banjaluci.
Јasno se navode i interesi Vašingtona u ovom dijelu Evrope - smanjiti energetsku zavisnost od Rusije i boriti se protiv, kako piše, rastućeg uticaja Kine.
- Smanjenje oslanjanja Zapadnog Balkana na ruske isporuke prirodnog gasa i fosilna goriva u nacionalnom je interesu SAD. Rastući uticaj Kine može imati štetan uticaj na stratešku konkurenciju, demokratiju i ekonomsku integraciju sa Evropom - dodaoje se u dokumentu.
Moglo bi se reći da u dijelu američkog Zakona o odbrani koji se odnosi na Zapadni Balkan provejava duh Bajdenove administracije, slažu se analitičari. Vidi se to u dijelu koji objašnjava procedure oko uvođenja i ukidanja sankcija onima za koje se procjeni da narušavaju mir i stabilnost Zapadnog Balkana.
- Predsjednik može ukinuti primjenu sankcija ako potvrdi odborima Kongresa da lice više ne učestvuje u aktivnostima koje su bile osnov za sankcije - navodi se, između ostalog, u Zakonu o odbrani SAD.
Zakon je predložio demokratski kongresmen, a dobio je podršku republikanaca.
- Dakle, ovim zakonom su date alatke onima koji bi željeli da nastave s jednom politikom udaranja po prstima i kažnjavanja i praktično je, rekao bih, u velikoj mjeri, iako su mnoge odrednice tu pravno možda neobavezujuće, više su smjernice ali unose jedan stepen dodatne nestabilnosti - rekao je Aleksandar Mitić, istraživač Instituta za međunarodnu politiku i privredu.
Ipak, teško će to da utiče na Trampovu spoljnu politiku.
- Pokušaće da ga vežu, da ga ograniče, zadrže na magistralnom putu koji je važio skoro tri decenije. Ovaj zakon pokazuje snagu tih starih lobija koji su podržavali ovu američku politiku. Nije toliko iznenađujući i mislim da neće uticati da se njegova politika preusmeri na neki drugi pravac - istakao je politikolog Aleksandar Pavić.
Djeluje opasnije na papiru nego što će biti u praksi, dodaje Pavić. Јasno se vidi da se dio o Zapadnom Balkanu odnosi najviše na ekonomsko i infrastrukturno povezivanje.
- Fokus na saradnji, na stabilnosti i na integraciji Zapadnog Balkana, odnosno, na boljoj povezanosti Zapadnog Balkana kroz različite infrastrukturne projekte - dodala je Sajićeva.
Kad se podvuče crta, Zapadni Balkan ostaje dio svijeta preko koga će se prelamati različiti interesi. Ono što je važno je da američka spoljna politika više ne ide u pravcu stvaranja novih država i nacija i da se, u tom smislu, prekida miješanje u unutrašnja pitanja drugih država. Јasno je to iz poruka američkih zvaničnika ali i Strategije za nacionalnu bezbjednost.