Dmičić: Nijedan zakon ili sudska odluka ne mogu promijeniti istorijske činjenice
- Republika Srpska će 9. januar – Dan Republike trajno obilježavati i praznovati - naglasio je Dmičić za Srnu.
On je istakao da 9. januar za srpski narod ima značenje mnogo šire od samog pravnog i političkog akta jer simbolizuje odlučan odgovor i borbu za očuvanje identiteta, ravnopravnosti i političke subjektivnosti u jednom od najosjetljivijih perioda i njegove savremene istorije BiH.
Dmičić je naglasio da je Skupština srpskog naroda u BiH donošenjem Deklaracije, kojom je proglašena Republika srpskog naroda BiH 9. januara 1992. godine učinila jedan od ključnih istorijskih, političkih i kulturnih događaja za srpski narod u BiH krajem 20. vijeka, ali i više od toga.
- Proglašenje Republike srpskog naroda BiH bilo je snažan mehanizam samoorganizovanja i političke odbrane u uslovima raspada dotadašnje jugoslovenske federacije i njenog ustavnog poretka. Taj čin nije bio izolovan niti iznenadan, već je nastao kao odgovor na složene unutrašnje i međunarodne okolnosti, raspad Socijalističke Federativne Republike Јugoslavije i duboka neslaganja o budućem državnopravnom uređenju BiH - rekao je on.
Dmičić je istakao da je za srpski narod u BiH Deklaracija, prije svega, značila nastojanje da se politički i pravno zaštiti njegov kolektivni identitet, ravnopravnost i jednakost, posebno nacionalni integritet kao konstitutivnog naroda.
On je naveo da su nastojanje za jednostrano izdvajanje BiH iz jugoslovenske državne zajednice, bez saglasnosti sva tri konstitutivna naroda, srpski politički predstavnici doživljavali kao prijetnju stečenom statusu, pravima i bezbjednosti srpskog naroda.
- U ustavno-pravnom i političkom smislu bio je to i početak institucionalnog oblikovanja srpske državotvorne i političke arhitekture i autonomije u BiH. Iako je, u tom vremenu, status Republike bio sporan i predmet oštrih unutrašnjih i međunarodnih polemika, postavljeni su temelji za kasnije ustavno-pravno i političko uređenje Republike Srpske kao jednog od dva ravnopravna, jedinstvena i nedjeljiva državotvorna entiteta u okviru Dejtonskog mirovnog sporazuma - rekao je Dmičić.
On kaže da se iz ove perspektive, taj međunarodni pravni i politički akt u srpskom nacionalnom korpusu tumači i prihvata kao preduslov opstanka, političke i nacionalne ravnopravnosti srpskog naroda u poslijeratnoj dejtonskoj BiH.
Dmičić ukazuje da 9. januar 1992. godine ima snažno simboličko značenje.
- On je označio artikulaciju volje srpskog naroda da ostane u zajedničkoj državi sa Srbijom i drugim dijelovima tadašnje Јugoslavije koji su to isto željeli, odnosno da ne prihvati odluke koje su donošene bez njegovog učešća i saglasnosti. Taj datum je postao simbol političkog jedinstva, nacionalne samosvijesti i nastojanja da se očuva kontinuitet državnopravnog statusa srpskog naroda u BiH - istakao je on.
Dmičić je napomenuo i da je Dan Republike - 9. januar sporan za bošnjačke političke elite i dio međunarodne zajednice i zato što u njemu vide neopravdano simbol ratnog početka, jednostranog političkog djelovanja i konfesionalne isključivosti, kao i izazov postojećem ustavnopravnom poretku BiH.
- Upravo suprotstavljena tumačenja ovog datuma pokazuju da pitanje 9. januara nije samo spor oko praznika, već odraz dubokih i još neusaglašenih modela i vizija prošlosti i budućnosti BiH - pojasnio je on.
Dmičić je naveo da se odluka Ustavnog suda BiH, kojom je 9. januar kao Dan Republike Srpske proglašen neustavnim, zasnivala na specifičnom ustavnopravnom tumačenju principa jednakosti, nediskriminacije i sekularnosti države, kako su oni formulisani u Ustavu BiH i Evropskoj konvenciji za zaštitu ljudskh prava i osnovnih sloboda i njenim protokolima, koji imaju direktnu primjenu u ustavnom poretku BiH i koji će "imati prioritet nad svim drugim zakonima".
- Ustavni sud se, pri donošenju ove odluke, nije samo bavio istorijskim ili političkim značajem i značenjem 9. januara, već je potpuno neustavno i nenadležno formalno-pravno analizirao usklađenost entitetskog praznika sa ustavnim standardima - rekao je on.
Dmičić navodi da se pravni mehanizmi Republike Srpske u odbrani prava da obilježava 9. januar – Dan Republike kreću u rasponu od normativnog prilagođavanja i ustavne argumentacije, preko pozivanja na demokratski legitimitet i međunarodne standarde, do dugoročne strategije ustavnog dijaloga kao dijela šireg i trajnog ustavnopravnog diskursa unutar multietničke i složene državne zajednice BiH.
Deveti januar se slavi kao Dan Republike Srpske jer je tog datuma 1992. godine nastala pod prvobitnim nazivom Republika srpskog naroda u BiH.