NDH ostavila Kozarsku Dubicu bez polovine stanovništva (VIDEO)
- Familija mi je sva pobijena, nikome ne znam za grob. Nikome, da li je zaklan il' pobijeni maljem. Moju mater su ubili u Bilogori kad smo bježali tamo po Hrvatskoj, ubili je i psi je pojeli. Niko je nije sahranio, eto tako da sam ostao sam bez familije - priča Gojko Kotur iz Moštanice kod Kozarske Dubice.
Desanka Pilipović iz Slabinje kod Kozarske Dubice ostala je bez oca i dva brata, koji su ubijeni u Јasenovcu.
- Ženske osobe koje su imale minđuše, prstenje na ruci, odsjecali su im prste i uši i to ostavljali na hrpu, to oni nisu čupali, nego su ostavljali na hrpu, ko je imao prsten, nakite, odsjecali prste i odsjecali uši i onda su ubijali te žene - kaže Desanka Pilipović iz Slabinje kod Kozarske Dubice.
Masovni zločini nad srpskim stanovništvom u NDH počeli su već početkom ljeta 1941. godine. U Ilindanskim pokoljima širom Krajine ustaše su ubile desetine hiljada Srba. Samo u Prijedoru 1.500.
- To je bio jedan organizovan događaj koji je samo pokazao da je to početak jednog velikog stradanja i genocida koji će se i potvrditi tokom Drugog svjetskog rata - rekla je Vedrana Adamović, istoričarka Muzeja Kozare.
Kulminacija dolazi tokom i nakon Bitke na Kozari u junu 1942. Ova planina je tako postala simbol stradanja naroda koji je u kolonama odvođen u smrt.
- Mi možemo da govorimo da je Kozara jedna od teritorija koja je, ako možemo reći, dala najviše žrtava u Јasenovcu. Dakle, vi ako gledate neke karte o stradanjima, Kozara je sva u crvenom, i, naravno, dio Hrvatske oko Јasenovca. Kozara, ono što mi stalo ponavljamo, ima preko 13.000 dječijih žrtava do 15 godine starosti - kaže Boris Radaković, istoričar Muzeja na Mrakovici.
Sudbine Kozarčana u Јasenovcu pokazuju da je riječ o organizovanom sistemu uništenja, u kojem su žrtve bile civili – žene, djeca i starci.
- Možemo reći da je Kozara ostala pusta. To su sve stanovnici srpske pravoslavne vjeroispovjesti i samim tim oni su doživjeli najveći pogrom 1942. godine. Procjene su kreću od 60.000 do 80.000 ljudi samo sa toga područja - rekla je Tanja Tuleković, direktorka Spomen-područja "Donja Gradina".
Najveći broj žrtava ubijen je u najvećem jasenovačkom startštu – Donjoj Gradini. U masovnim grobnicama ovog područja i danas se prepoznaje razmjera zločina, ali i obaveza da se istina čuva i prenosi budućim generacijama.